Moxa

Warmte die het lichaam binnendringt — en daar blijft doorwerken. Dat is de kracht van moxa.

Koude handen en voeten, altijd. Pijn die erger wordt bij nat en koud weer. Vermoeidheid zelfs na een goede nachtrust. Je weet zelf allang dat warmte helpt — de warmtekruik, het warme bad, de zon op je rug. Maar zodra je stopt, is het ook weer over.

Precies daar komt moxa om de hoek kijken: warmte die het lichaam binnendringt — en daar blijft doorwerken.

Moxa wordt gemaakt van bijvoetbladeren (Artemisia argyi, princeps of vulgaris). Aan de onderzijde zijn die bladeren bedekt met een fijn, wit dons — precies dat dons is de grondstof van moxa. De bladeren worden gedroogd, gemalen en gezeefd tot een materiaal dat rustig en gelijkmatig gloeit…

Moxatherapie is ouder dan acupunctuur en behoort daarmee tot de oudste behandelmethode ter wereld. Uit de Tang-dynastie (618–907) stamt deze klassieke uitspraak:

“Wie acupunctuur geeft zonder moxa, of moxa zonder acupunctuur, is geen goede arts.”

In mijn praktijk werken de twee daarom vrijwel altijd samen: acupunctuur geeft qi door en zet in beweging, moxa geeft yang qi — het vult aan waar de naald verplaatst. Er zijn klachten waarbij moxa kan wat naalden alleen niet bereiken.

.

De warmte van echte moxa dringt diep in het lichaam door. Ze verdrijft kou en vocht uit het weefsel en brengt qi en bloed opnieuw in beweging op de plek waar het vastzit. Tegelijk werkt moxa versterkend: waar acupunctuur vooral reguleert, voedt moxa. Met een schijfje verse gember onder de moxa is die warmtewerking bovendien extra te versterken.

Omdat moxa tegelijk verdrijft, in beweging brengt én voedt, is ze bij veel uiteenlopende klachten in te zetten. Ze ondersteunt de genezing van slecht helende wonden, kan verlichting geven bij ontstekingen — zoals een slijmbeursontsteking — en ondersteunt het herstel van zenuwweefsel, bijvoorbeeld bij neuropathie.

Uiteraard vraagt dat om vakkundigheid: moxa dient op de juiste plek, met de juiste techniek en de juiste duur toegepast te worden.

Er zijn verschillende manieren om moxa toe te passen. Meest gebruikt is de moxasigaar: gerold moxa dat boven een acupunctuurpunt wordt gehouden, zodat de zachte warmte langzaam het lichaam instraalt. Ook zet ik kleine moxastaafjes op de acupunctuurnaald, waardoor de warmte via de naald diep naar binnen wordt geleid. De meest directe vorm is rijstkorrelmoxa: kleine kegeltjes die op de huid, op precies bepaalde punten, worden geplaatst. In Japan werd deze techniek al in de jaren ’30 toegepast bij tuberculose, met opvallende verbetering van de immuniteit van de patiënten. Sinds 2008 doet de organisatie Moxafrica hier wetenschappelijk onderzoek naar, met veelbelovende resultaten. 

En dan dit: echte moxa. Er bestaan rookvrije moxa en moxalampen — handig, maar ze missen juist wat moxa krachtig maakt. De rookvrije variant bevat niet de werkzame bestanddelen, en geen van beide heeft het vermogen om diep in het lichaam door te dringen. In China worden standaard twee tot drie sigaren tegelijk gebruikt, minimaal een half uur per punt.

Zo werk ik ook. Een moxabehandeling vraagt tijd en techniek: het acupunctuurpunt wordt eerst “klaargemaakt”, zodat het lichaam de warmte werkelijk kan opnemen. Moxa krijgt bij mij die tijd — want zonder die diepgang is het maar een warm lampje.

Waarbij kan moxa helpen?

Pijn en bewegen. Moxa is bij uitstek effectief bij pijn die erger wordt door kou of vochtig weer, bij een gezwollen gewricht na verstuiking of operatie, en bij aangezichtspijn of aangezichtsverlamming. Ook ondersteunt moxa de wondgenezing na een operatie — met minder kans op nabloeden — evenals het herstel van zenuwweefsel. Ook bij lymfoedeem kan moxa een plek krijgen in de behandeling.

Vrouw en vruchtbaarheid. Bij pijnlijke menstruatie en endometriose kan moxa de pijn verzachten en het bekken weer warm en soepel maken. Bij de kinderwens ondersteunt moxa de innesteling — ook bij mannen met te weinig of traag bewegende zaadcellen. En rond de 32 weken kan moxa helpen om een baby uit stuitligging alsnog te laten draaien.

Weerstand en energie. Vermoeidheid waar slapen niet meer tegen helpt, vraagt om het opladen van de batterij — en precies dat kan moxa op het juiste punt doen. Daarom wordt moxa ook ingezet om de algemene weerstand te versterken, en kan ze verzachting geven bij koliekpijn bij baby’s en bij een vol gevoel op de borst door slijm.

Bijzondere toepassingen. Moxa op specifieke punten langs de rug wordt gebruikt als ondersteunende krachtbron bij langdurige, slopende aandoeningen — het kan een ziekte niet wegnemen, maar versterkt wél de gezonde energie die je nodig hebt om ermee te leven. Zoutmoxa op de onderbuik wordt in Taiwan traditioneel gebruikt om veroudering te remmen. En moxa op de buik geeft warmte aan de spijsvertering — de energiecentrale van je lichaam.

Benieuwd of moxa iets kan betekenen voor jouw klacht?